ความเป็นมาของการจัดตั้ง "เขตห้ามล่าสัตว์เขาแผงม้า"
การจัดตั้ง "เขตห้ามล่าสัตว์เขาแผงม้า"
ท้องที่ อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา
สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 7 (นครราชสีมา) ได้นำรายละเอียดแจ้งให้ที่ประชุมคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการตัดไม้ทำลายป่า จ.นครราชสีมา เมื่อวันจันทร์ที่ 11 สิงหาคม 2551 ณ ห้องประชุม วีไอพี ศาลากลางจังหวัดนครราชสีมา เพื่อรับทราบและพิจาณาดังนี้
1.ข้อมูลทั่วไป
แปลงปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ FPT 52 (เขาแผงม้า) อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติเขาภูหลวง ตั้งอยู่ระหว่างเทือกเขากำแพง ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือติดกับอุทยานฯ เขาใหญ่ กับแนวเทือกเขาป่าเขาภูหลวง สภาพพื้นที่เป็นภูเขาสูงชันเป็นเทือกยาว มีรูปลักษณ์เมื่อมองดูไกลๆ คล้ายสันคอม้า ชาวบ้านจึงมักเรียกว่า “เขาแผงม้า” มีเนื้อที่ 5,000 ไร่ อยู่ในท้องที่ ต.วังน้ำเขียว อ.วังน้ำเขียว จ.นครราชสีมา
ต่อมาในปี 2537 รัฐบาลได้จัดทำโครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เนื่องในวโรกาสทรงครองราชย์ปีที่ 5 มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชินูปถัมภ์ ได้เข้าร่วมโครงการโดยขอปลูกป่าในบริเวณพื้นที่เขาแผงม้า (FPT 50) เมื่อได้รับการอนุมัติจึงปลูกและดูแลจนสิ้นสุดโครงการ ในปี 2540 และขออนุมัติกรมป่าไม้ดูแลต่ออีก 5 ปี เพื่อให้การฟื้นฟูป่าเป็นไปอย่างต่อเนื่อง จนกระทั่งปี 2546 จึงครบกำหนดส่งมอบพื้นที่คืนให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพรรณพืช (ปรับโครงสร้างมาจากกรมป่าไม้) แต่จากความร่มมือร่วมใจจากชุมชนในพื้นที่ที่ได้ร่วมฟื้นฟูป่าเขาแผงม้าที่ผ่านมา ทำให้คนในชุมชนรู้สึกว่า พื้นที่แปลงปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ FTP52 (เขาแผงม้า) เป็นส่วนหนึ่งของชุมชน เมื่อถึงเวลาที่จะต้องส่งมอบพื้นที่ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพรรณพืช จึงเกิดความห่วงใยถึงแนวคิดในการจัดการเขาแผงม้าในอนาคต ด้วยเหตุนี้องค์กรปกครองท้องถิ่นและชุมชนรอบๆ เขาแผงม้า จึงได้ปรึกษาหารือกันและได้ประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อร่วมกันจัดทำแผนพัฒนาพื้นที่แปลงปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ FTP52 (เขาแผงม้า) ให้เกิดความยั่งยืน โดยเมื่อการประชุมสิ้นสุดลง สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 7 (นครราชสีมา) ได้เสนอเรื่องขออนุมัติ “โครงการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่ป่าเขาแผงม้าอย่างมีส่วนร่วม” เสนอต่ออธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพรรณพืช มีระยะเวลาดำเนินการ 5 ปี ตั้งแต่ปี 2546-2550 ซึ่งต่อมาประสบปัญหาด้านเงินทุน มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทยฯ จึงขอส่งคืนให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพรรณพืช ปัจจุบันมีสภาพเป็นป่ารุ่นสอง ซึ่งมีความหลากหลายของท้องถิ่นที่อยู่อาศัย และอาหารของสัตว์ป่ามีพืชเบิกนำธรรมชาติขึ้นแทรกกับไม้ที่ปลูก เช่น กล้วยป่า ปอหูช้าง กระทุ่มน้ำ ปอพังแหล ต้นสาบเสือ และพบพันธุ์ไม้ดั้งเดิม เกิดตามธรรมชาติขึ้นหลังจากมีพืชเบิกนำ เช่น ยางแดง มะค่าโมง ตะเคียน มะหาด ยมหิน มีเถาวัลย์ต่างๆ และตามพื้นที่ป่าในบริเวณหุบจะพบพืชพวกเฟิร์น พืชตระกูล ขิง ข่า เร่ว ผักหนาม คลุ้ม คล้า เป็นต้น
หลังจากที่ป่าฟื้นตัอย่างต่อเนื่อง ทำให้สัตว์ป่าเข้ามาอยู่อาศัย ปัจจุบันจากการสำรวจด้านชีวภาพของสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่บริเวณป่าเขาแผงม้า การพบเห็นโดยตรง การสอบถามข้อมูลด้านสัตว์ป่าจากราษฎรรอบพื้นที่ และการรวบรวมเอกสาร (มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชฯ , 2549) พบว่า มีจำนวนสัตว์ป่าประมาณ 159 ชนิด จำแนกเป็น สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม จำนวน 26 ชนิด เช่น เลียงผา, กระทิง, กวาง, เก้ง, เสือลายเมฆ, แมวดาว, แมวป่า, หนาไน, หมีควาย, ชะมด, อีเห็น เป็นต้น โดยสัตว์ป่าที่มีชื่อเสียงและเป็นสัญญลักษณ์ของเขาแผงม้า ได้แก่กระทิง ที่สามารถพบเห็นประจำในพื้นที่ป่าเขาแผงม้า โดยเข้ามาหากินตามทุ่งหญ้ารมกันเป็นฝูงใหญ่ ปัจจุบันฝูงกระทิงในพื้นที่โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ เขาแผงม้า มีจำนวนเพิ่มขึ้นจากเดิมที่เคยสำรวจพบครั้งแรก ในปี 2537 จำนวนประมาณ 4-10 ตัว มาเป็นจำนวนไม่น้อยกว่า 120 ตัว ในปี 2551, นก จำนวน 111 ชนิด เช่น นกแซวสวรรค์, นกพญาไฟใหญ่, นกกระเต็นอกขาว และเหยี่ยวชนิดต่างๆ เป็นต้น, สัตว์เลื้อยคลาน จำนวน 16 ชนิด ได้แก่ ประเภทที่ไม่มีขาในกลุ่มของงู เช่น งูจงอาง, งูเห่า, งูเหลือม, งูหลาม และงูสิงบ้าน เป็นต้น กลุ่มที่มีขา 2 คู่ และมีหาง เข่น ตุ๊กแกป่าดงพญาเย็น เป็นต้น สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก จำนวน 6 ชนิด เช่น คางคกบ้าน, กบนา, กบอ่องเล็ก (โง้ด) และอึ่งอ่างบ้าน เป็นต้น2.ความเหมาะสมของพื้นที่
แปลงปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ FTP 52 (เขาแผงม้า) ได้รับการปลูกและฟื้นฟูโดยมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชฯ และผู้สนใจเข้าร่วมโครงการที่ได้บริจาคเงินทุนให้มูลนิธิฯ ดำเนินการ รวมถึงความร่วมมือร่วมใจจากชุมชนที่มีส่วนร่วมในการปลูกป่าและดูแลพื้นที่ทำให้พื้นที่ป่าเขาแผงม้าฟื้นคืนสภาพป่าอย่างต่อเนื่อง เป็นที่อยู่อาศัยของกระทิง สัคว์ป่าที่หายากและถูกคุมคาม มีแหล่งอาหาร แหล่งน้ำ ที่หลบภัย ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ป่า เป็นแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติที่สำคัญ มีเยาวชน นิสิต นักศึกษา จากสถาบันต่างๆ รวมถึงหน่วยงาน องค์กร และผู้สนใจทั่วประเทศเข้ามาเรียนรู้เรื่องการอนุรักษ์เป็นจำนวนมาก จึงมีความเหมาะสมที่จะกำหนดพื้นที่เป็น “เขตห้ามล่าสัตว์ป่า”
ลักษณะของพื้นที่ของแปลงปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ FTP 52 (เขาแผงม้า) เป็นพื้นที่ที่มีสัตว์ป่าหายาก และอยู่ในภาวะที่ถูกคุกคาม เช่น กระทิง, หมีควาย, ไก่ฟ้าพญาลอ, หมาไน อาศัยอยู่ในพื้นที่ จึงควรมีมาตรการคุ้มครองอย่างใกล้ชิด โดยการกำหนดพื้นที่ของแปลงปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ FTP 52 (เขาแผงม้า) เนื้อที่ 5,000 ไร่ ให้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาแผงม้า ซึ่งดำเนินการโดยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 42 แห่ง พ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ.2535 ซึ่งบัญญัติไว้ ดังนี้
....“บริเวณสถานที่ที่ใช้ในราชการ หรือใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ หรือประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกันแห่งใด รัฐมนตรีโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการจะกำหนดให้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าชนิด หรือประเภทใดก็ได้ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อได้มีการประกาศของรัฐมนตรีกำหนดเขตห้ามล่าสัตว์ป่าชนิดหรือประเภทใดแล้ว ห้ามมิให้ผู้ใดกระทำการต่อไปนี้
-ล่าสัตว์ป่า ชนิดหรือประเภทนั้น
-เก็บหรือทำอันตรายแก่รังของสัตว์ป่าซึ่งห้ามมิให้ล่านั้น
-ยึดถือครอบครองที่ดินหรือตัด โค่น แผ้วถาง เผา หรือทำให้น้ำในลำน้ำ ลำห้วย หนอง บึง ท่วมท้น เหือดแห้ง เป็นพิษ หรือเป็นอันตรายต่อสัตว์ป่า เว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากอธิบดี หรือเมื่ออธิบดีได้ประกาศอนุญาตไว้เป็นคราวๆ ในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าแห่งหนึ่งแห่งใดโดยเฉพาะ
ที่ประชุมได้มีมติเห็นชอบให้จัดตั้งเป็น “เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาแผงม้า”
ซึ่งในขณะนี้อยู่ในระหว่างการรอ ประกาศของรัฐมนตรี และลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา
